ql-align-justify">Κατά την διαδικασία ένταξης ενός μέλους διαφορετικής βιογραφίας γίνεται κατανοητή η ύπαρξη κωλυμάτων, τόσο εκ μέρους του συγκεκριμένου ατόμου όσο και της υπόλοιπης κοινότητας. Σε αυτές τις περιπτώσεις οφείλουμε να φερόμαστε με ευαισθησία, κατανόηση και αμοιβαίο σεβασμό στα βιώματα και την ταυτότητα του Άλλου. Πέρα από την απαραίτητη αποδοχή του, επιτακτική είναι και η επιδίωξη για ανάπτυξη της ενσυναίσθησης, η οποία σύμφωνα με τις Μαλικιώση και Λοϊζου (2003) είναι η ικανότητα της εμβίωσης της κατάστασης του άλλου. Στη συνέχεια ο Ρίντλεϊ (1995), διέκρινε ειδικότερα το είδος της πολιτισμικής ενσυναίσθησης, που στόχευε εξειδικευμένα στην ικανότητα ψυχοθεραπευτών και συμβούλων να κατανοούν και να ενσυναισθάνονται τις προσωπικές εμπειρίες αυτών των ατόμων.

Στην περίπτωση ενός νέου παιδιού είναι αναγκαίο να ακολουθηθεί μια συγκεκριμένη πορεία για την ομαλή ένταξη του, μαθαίνοντας σημαντικά στοιχεία για τη ζωή του, όπως ο χαρακτήρας και η προσωπικότητά του, προγενέστερες εμπειρίες, ενδιαφέροντα, τρόπος ζωής, συναισθήματα, αλλά και ανάγκες που πιθανόν να έχει. Έτσι, απαιτείται να εντοπιστούν διάφορες μέθοδοι για να είναι εφικτή η προσέγγιση του ατόμου ώστε να νιώσει την ασφάλεια να επικοινωνήσει τα στοιχεία που αναφέρθηκαν. Η συνεργασία ανάμεσα στους συμβούλους είναι ζωτικής σημασία, καθώς η δημιουργία ενός χάρτη ενσυναίσθησης θα συμβάλλει στον απώτερο στόχο της προσαρμογής του νέου μέλους. Οι «ειδικοί» μπορούν να διαμοιράσουν ρόλους (π.χ. παρατηρητή, συνεντευκτή, αναλυτή και συντονιστή) για την μέγιστη δυνατή συγκέντρωση όλων των πληροφοριών. Έπειτα, είναι δυνατές οι συζητήσεις και δραστηριότητες με το παιδί, ώστε να αισθανθεί άνετα, να εμπιστευτεί και να μοιραστεί τη ζωή του. Στη συνέχεια, χρειάζεται να γίνεται ενδελεχής παρατήρηση της συμπεριφοράς του σε διαφορετικές καταστάσεις. Τέλος, καθοριστικός είναι και ο ρόλος των γονιών, οι οποίοι δύνανται να συμπληρώσουν και να μεταφέρουν ορθότερα, αν είναι δυνατόν, πτυχές της προηγούμενης καθημερινότητας του παιδιού.

«Τι λέει το παιδί»

Συνήθως αυτοσυστήνεται διστακτικά. Αποφεύγει να επικοινωνεί, καθώς δεν καταλαβαίνει ούτε μιλάει καλά την ελληνική γλώσσα. Μοιράζεται τα ενδιαφέροντα και τα όνειρά του όποτε αισθάνεται άνετα.

Γεια, είμαι ο Αλί.
Έχω ἐρθει με την οικογένεια μου από τη Συρία, γιατί εκεί γίνεται πόλεμος.
Έχω τρία αδέρφια.
Μου αρέσει να παίζω ποδόσφαιρο.
Όταν μεγαλώσω θα ήθελα να γίνω κτηνίατρος.

«Τι σκέφτεται το παιδί»

Συγκεκριμένα αφορά, τις εσωτερικές του σκέψεις, τις ανησυχίες και τις προσδοκίες του μέσα στο νέο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον. Ο άξονας αυτός εντάσσεται στον Χάρτη Ενσυναίσθησης, ο οποίος βοηθά την ομάδα να κατανοήσει βαθύτερα τη θέση, τις ανάγκες και την οπτική του ατόμου.

Ο Αλί σκέφτεται συχνά αν θα καταφέρει να προσαρμοστεί στην καινούρια του ζωή στην Ελλάδα. Αν δηλαδή οι συμμαθητές του θα τον αποδεχτούν, αν θα μπορέσει να κάνει φίλους και αν θα καταφέρει να επικοινωνήσει μαζί τους, αφού ακόμη δεν γνωρίζει καλά την ελληνική γλώσσα. Μπορεί να σκέφτεται ότι θέλει να μιλήσει και να συμμετέχει περισσότερο, αλλά φοβάται μήπως κάνει λάθη ή μήπως οι άλλοι δεν τον καταλάβουν.

Παράλληλα, σκέφτεται την πατρίδα του, τη Συρία, την οποία αναγκάστηκε να αφήσει λόγω του πολέμου. Μπορεί να αναρωτιέται γιατί έπρεπε να φύγει από το γνώριμο περιβάλλον του και να ξεκινήσει από την αρχή σε μια ξένη χώρα. Παρόλα αυτά, μέσα του υπάρχει και η ελπίδα ότι η νέα αυτή αρχή μπορεί να προσφέρει σε εκείνον και την οικογένειά του περισσότερη ασφάλεια και καλύτερες ευκαιρίες για το μέλλον.

Επομένως, οι σκέψεις του Αλί συνδυάζουν φόβο, αβεβαιότητα, νοσταλγία, αλλά και ελπίδα. Θέλει να νιώσει ότι ανήκει στην ομάδα, να μάθει τη γλώσσα, να γίνει αποδεκτός και να συνεχίσει να ονειρεύεται το μέλλον του, όπως την επιθυμία του να γίνει κτηνίατρος.

«Τι κάνει το παιδί»

Το συγκεκριμένο μέρος αποτελεί την συνέχεια του τι λέει και του τι σκέφτεται και συγκεκριμένα η προσαρμογή ενός παιδιού σε ένα νέο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον αποτελεί σημαντικό παράγοντα που δύναται να επηρεάσει τη συμπεριφορά και τις πράξεις του μέσα στην τάξη. Συγκεκριμένα, το «τι κάνει» αφορά τι συμπεριφορές παρατηρούμε πως εκδηλώνει ο Αλί μέσα στο περιβάλλον της τάξης. Δια μέσου αυτών των πράξεων/ ενεργειών του, μπορούμε να κατανοήσουμε το πως προσπαθεί να προσαρμοστεί , εάν αισθάνεται ασφαλής και άνετα σε αυτό το σχολικό πλαίσιο καθώς και τι υποστήριξη μπορεί να χρειάζεται.

Τι κάνει ο Αλί:

Παρατηρεί τους συμμαθητές του, τον χώρο ευρύτερα και το πως λειτουργεί ακριβώς η τάξη.
Πιθανόν διστάζει να εκφραστεί ή να συμμετάσχει ενεργά λόγω δυσκολίας της γλώσσας.
Κρατάει χαμηλό προφίλ, καθώς δεν γνωρίζει ακόμα τα υπόλοιπα μέλη της σχολικής του τάξης και μιμείται συμπεριφορές τους.
Προσπαθεί να μάθει ελληνικές λέξεις, παρατηρώντας και ακούγοντας τους υπόλοιπους.
Αντιδρά θετικά όταν οι συμμαθητές/ εκπαιδευτικός του τον ενθαρρύνουν και με αυτόν τον τρόπο παίρνει θάρρος για περισσότερη συμμετοχή στα σχολικά δρώμενα και κοινωνικοποίηση.
Οι δραστηριότητες που περισσότερο θα συμμετάσχει ενεργά είναι αυτές που δεν απαιτούν λεκτική επικοινωνία, όπως για παράδειγμα τα εικαστικά.

Επομένως, οι πράξεις του Αλί μπορούν να μας δείξουν το πόσο άνετα, αποδεκτός και ασφαλής αισθάνεται μέσα στο σχολικό περιβάλλον της τάξης του. Η τάξη λειτουργεί ως ένας ενθαρρυντικός παράγοντας έκφρασης, κοινωνικοποίησης , αποδοχής και συνεργασίας και σταδιακά κάθε παιδί αποκτά τους δικούς του ρυθμούς μάθησης.

«Τι αισθάνεται το παιδί»

Ο Αλί αισθάνεται αγωνία, ανασφάλεια και φόβο μπροστά στο νέο σχολικό και κοινωνικό περιβάλλον, κυρίως επειδή δεν γνωρίζει καλά την ελληνική γλώσσα και δυσκολεύεται να επικοινωνήσει. Παράλληλα, νιώθει μοναξιά, νοσταλγία και λύπη για την πατρίδα του.

Από την άλλη δέχεται αποδοχή και ενθάρρυνση, αισθάνεται ανακούφιση και χαρά επειδή πιστεύει ότι μπορεί να προσαρμοστεί, να κάνει φίλους και να ανήκει στην ομάδα. Νιώθει πιο ασφαλής όταν συμμετέχει σε δραστηριότητες που η επικοινωνία είναι μη λεκτική.

Ενδεικτικές φράσεις για το χαρτί:

«Δυσκολεύομαι όταν δεν καταλαβαίνω τι λένε.»
«Φοβάμαι μήπως δεν με αποδεχτούν.»
«Μου λείπει η πατρίδα μου, το δωμάτιο μου.»
«Νιώθω ανακούφιση όταν με βοηθούν.»
«Ελπίζω να κάνω φίλους.»
«Χαίρομαι πολύ όταν νιώθω ότι ανήκω κι εγώ στην τάξη.»
«Αισθάνομαι ηρεμία όταν δεν χρειάζεται να μιλήσω.»

Τα συναισθήματά του μετακινούνται ανάμεσα σε μία θετική και μία αρνητική προοπτική.

ΟΜΑΔΑ 5 Χάρτης Ενσυναίσθησης